محمد مهريار
288
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
نشده است ولى به هر صورت جروكان ديهى است نسبتا بزرگ « 1 » و معتبر ، سخت نزديك به كوه معروف آتشگاه كه شاهراه اصفهان - نجفآباد از جنوب آن مىگذرد . اين ديه تمام ويژگيهاى ماربين را از نزهت و زيبايى و سرسبزى و خرمى دارد . تا چندى پيش مركزى براى پرورش گل و گياه و درخت بود كه اينك نيز كموبيش هست . اخيرا متمولين اصفهان باغهاى تفريحى در آن ايجاد كردهاند و برخى اهل حرف و صنايع آنجا را زيستگاه خود قرار دادهاند كه اين همه از ارزش روستايى و كشاورزى آن كاسته است ولى همچنان سرسبزى و خرمى خود را حفظ كرده است . زمينش حاصلخيز ، آبش از رودخانه و چاه گوارا و شيرين و اينك نيز كه آب رودخانه خشك شده به مدد چاههاى بسيار ، سرسبزى آن همچنان محفوظ است . ببينيم جروكان يعنى چه ؟ واژهشناسى : جروكان به همين صورت معنايى ندارد و اصلا تجزيهء آن هم به اجزايى ممكن نيست . اين نامواژه يكى از آن نامواژههاى معتبرى است كه مسلما پارسى است و اصل و بنيان كهن دارد ولى آنگونه تطور شديد يافته است كه دانستن معناى آن و تجزيهء آن ممكن نيست . براى من نيز چنين بود تا از اهالى محل شنيدم كه آن را « گوركان » ( Gorek n ) تلفظ مىكنند . و عجيب آن است كه اصلا در تمام ايران نامى به اين صورت ( گوركان ) نيامده است . « 2 » فقط دو ناحيه در جيرفت و گوركانى در كرمان داريم ولى به صورت گور ( به انواع مختلف امكنهء بسيارى به اين نام نامبردارند ) و همچنين محلهاى بسيار به نام گورك ( تربت حيدريه ، بوشهر ، كرمان ، ممسنى ) داريم و همهء اينها نشان علاقه و تناسبى است كه آرياييان براى محل خود با « گور » قايل بودهاند . تقطيع اين نامواژه به صورت « گور + ك + ان » است . جزء اول « گور » نام همان حيوانى است كه گفته شد امكنهء بسيارى بدان نام نامبردار مىباشد و جزء دوم « ك » علامت تصغير و جزء سوم « ان » علامت كثرت و نسبت است يعنى محل منسوب به گور . جز Jaz جز هم به تنهايى و هم در آغاز نامواژههاى جزن ، جزه ، جزستان ، جزين و غيرهء آن آمده است .
--> ( 1 ) - در فرهنگ جغرافيايى اصفهان ، جمعيت آن را 1300 نفر در سال 1365 ذكر كرده است . ( 2 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م .